• niedziela, 22 września 2019 r.

David Hume – religia jako zatruwacz dnia codziennego.

Wierzący często mówią i piszą, że religia jest człowiekowi potrzebna, by miał on moralne oparcie, poczucie zakotwiczenia w kulturze i by mógł odróżnić dobro od zła. Równie dobrze można by odpowiedzieć i to z dużą dozą słuszności, że odrzucenie religii jest człowiekowi potrzebne, by mógł on samodzielnie zastanowić się nad swoim postępowaniem i nad jego wpływem na innych ludzi, by miał poczucie zakotwiczenia w rzeczywistości (która więcej jest warta niż pusta skorupa tradycji) i by mógł dostrzec prawdę, czyli świat taki jakim jest.  Kościoły wiedzą o tym, dlatego szermują słowami, które znaczą coś innego niż nazwa sugeruje, np. zbiór preferowanych obecnie mitów (np. KrK korzysta może z 3% tego co w Biblii napisano, a więc jest bardzo wybiórczy, nie bez kozery czasem luteranie uważają, ze katolicy nie są chrześcijanami)  z wewnętrznie sprzecznej grubaśnej książki zwanej Biblią, spisanej prze niewiadomo kogo (było tych autorów pewnie z 50) na przestrzeni setek lat, ten zbiór mitów nawykają „prawdami wiary”. To wielka buta, nazwać „prawdą” coś, co jest jedynie pobożnym życzeniem. Religia jest więc trochę jak urzędnik na którego scedowaliśmy własne sprawy i już nie musimy myśleć o pewnych rzeczach, tym urzędnikiem jest zresztą pastor lub ksiądz. Najlepszym dowodem na to, że krytycy religii maja rację jest zamykanie im ust, a więc uciekanie się do przemocy. Tak samo zrobił np. Cromwell, gdy płk Ireton zapytał go czemu złamał obietnice dane swym żołnierzom. I co miał biedny Crommie odpowiedzieć? Przecież wiedział, że Ireton ma rację.  Mógł go tylko uciszać.

David Hume

Istnieje stałe napięcie między wiarą a religią. Wiara wierzącego zmienia się każdego dnia. Czasem  zanika, czasem jest silna, czasem odnosi się rzeczywiście do kosmosu, a czasem do tego co mówią sąsiedzi i rodzina. Czasem wiara jest wyuczona, a czasem refleksyjna. Jedyny problem społeczny związany z nią polega na tym, że wierzący gloryfikują pewne wartości, które często mało mają wspólnego z godnością i wolnością innych ludzi. Ważniejszy bywa dla nich brodacz na chmurce niż rodzina i to jest bardzo smutne. Religia jest stała, lub mało zmienna, bo naruszenie mitu narusza „prawdy wiary”. Wiarę kształtuje mózg i pobożne życzenia, religię – instytucje religijne i sekty.

Mój ulubiony filozof David Hume pisał, że tzw: „cnoty mnisie” stępiają umysł i alienują człowieka od innych[1] i są po prostu nieprzydatne społecznie; lepiej coś kupić (dać zarobić) niż modlić się i faktycznie liczba uszczęśliwionych przez nas ludzi wynosi w obu wypadkach odpowiednio 1 i 0. Hume był ja prawdopodobniej agnostykiem, ale w swoich czasach wolał udawać deistę, to  było łatwiejsze do przełknięcia dla nieco zanadto „uduchowionych” (p. Jacek Tabisz słusznie przypomniał niedawno, że wrażenia „duchowe”  jak zachwyty nad sztuką, to tak naprawdę wrażenia mózgowe i zmysłowe) Edynburczyków. Chociaz i tak nie dali mu katedry na uniwersytecie, by nie „psuł” swym sceptycyzmem hojnie wspierającej „uduchownionych” pasibrzuchów  młodzieży.  By ukryć agnostycyzm, Hume pisał o religii w formie dialogu („Dialogi o religii naturalnej”) między deistą, sceptykiem i teistą o śmiesznych greckich imionach (nieśmiertelne papugowanie Platona[2], no cóż najlepszym się zdarza).  W dialogach, wszyscy uczestnicy przyjmują istnienie jakiejś nadprzyrodzonej siły, ale mówią także o np. epikurejskiej koncepcji boga słabego, lub nie zapobiegającego złu, a wiec złego, i o wiecznych przemieszczeniach materii, która tworzy nasz świat przez cały czas. Zdania sceptyka Filona są jednak równoważone przez wypowiedzi pozostałych uczestników sporu, choć czasem wyraźnie na siłę, tak by Hume nie miał kłopotów wydawniczych i innych[3].

Hume nie widział w religii, w przeciwieństwie do wielu innych filozofów oświecenia, produktu ludzkiej głupoty, lecz przede wszystkim produkt niezaspokojonych potrzeb. Zwłaszcza poczucia bezpieczeństwa i poczucia opieki, lecz żadna religia nie pomaga, strach nie maleje, a jej rozwój instytucjonalny i intelektualny powoduje ogólny wzrost nietolerancji w stosunkach międzyludzkich, który zamienia strach metafizyczno egzystencjalny w zwykły strach codzienny przed przemocą[4]. Hume poleca filozofię i refleksję w miejsce religii. Naturalna religią dla Hume’a jest politeizm, bowiem jest on najlepiej „dostosowany” do problemów dnia codziennego, mieliśmy więc larwy, lary, boginie domowego ogniska, a teraz mamy Maryję i świętych-patronów[5] różnych zawodów.

Hume dyskutuje z religią jako jednym ze sposobów zagospodarowania wiary jendostki. Wiara nie jest jednak tym samym co religia. Wiara czyni nas jakby podatnymi na religię. Protestanci przynajmniej są uodpornieni na mit, jakoby wszyscy wierni powinni być w „jednej, powszechnej, świętej i przy okazji też apostolskiej” firmie, a przecież ludzie maja różne systemy wartości, które pochodzą z rozmaitości ich przeżyć i doznań. Prawo może być jedno i takie samo dla wszystkich, ale nie systemy wartości. Prawo reguluje spory między tymi rozmaitymi ludźmi. Protestanci sprzeciwili się tej koncepcji religii, która kładzie nacisk na instytucjonalny ścisły nadzór nad wiernymi. Pastor jest nauczycielem, ale bardziej kolegą i przyjacielem, niż ojcem i nadzorcą, którym jest z kolei ksiądz katolicki. Protestant widzi Watykan takim jaki on jest; ambitną instytucją-państwem, która wchodzi z butami do innych państw (i w dodatku nigdy się nie zmienia i nigdy nie przeprasza, co najwyżej ustępuje przed naciskiem[6]). Oddany Katolik zrozumiałby o co chodzi, gdyby miejsce egzotycznego włoskiego polis – Vaticano zajęła Vaduz – stolica Lichtensteinu. Lichtenstein też jest monarchią niemal absolutną, tez jest mały jak nie wiem co i obrzydliwie bogaty. Co by to było, gdyby Lichtenstein założył Kościół, handlował relikwiami  i mówił co maja robić władcy i obywatele innych państw… KrK mordował, kradł, oszukiwał, torturował i zamęczał w więzieniach wszystkich, którzy się z nim nie zgadzali, wobec silnych stosował uniki i szukał słabych punktów. Sprzedawał obraz słodkiego bobaska Dżizus, a potem do drzwi pukała inkwizycja, i tak przez 1000 lat, ale nie to jest najgorsze. Najgorsze jest to, że KrK ogranicza i niszczy życie ludzkie na co dzień, po kawałeczku. Każdy wybór życiowy czyni trudniejszym i każe stawiać na równi bzdury i sprawy ważne. Niektórzy ludzie tak bardzo chcą zostać zbawieni, że się temu poddają, choć kto by chciał żyć bez ciała w niebie przez miliony lat, by wiecznie kontemplować chwałę boga ?????? Gorzej, jak sami nie maja wcale nadziei na zbawienie, ale uważają, że tak trzeba i już, są to zwykli kościelni faszyści, a nie chrześcijanie.

Wierzący, którzy chcą być wierni i bogu i Kościołowi są narażeni na wybory między dobrem mitów i firmy, a np. dobrem ich członków rodziny. Czym jest zakaz normalnej medycznej antykoncepcji jeśli nie anty-humanitarnym utrudnieniem? Czym jest zakaz onanizmu u dorastającej młodzieży (tego na szczęście rodzice nie skontrolują) czy seksu przedmałżeńskiego, a nawet mieszkania „na kocią łapę” (a jak mają się ci ludzie zorientować czy dobrze im razem? – ano tak zapomniałem liczą się tylko nowi dawacze na tacę), jeśli nie ograniczeniem najbardziej naturalnych – i podkreślmy – nieszkodliwych a wręcz zbawiennych – odruchów ludzkiego ciała i umysłu (tak tak seks zaczyna się w mózgu). Czym są ograniczenia wprowadzane przez katolickich rodziców (podobnie robią te baptyści w USA) co do domowego Internetu (tak robił m.in. katolik Mel Gibson, który odkąd się rozpił nie jest już wzorem do naśladowania dla rozpasanego Holywood, na łamach „Najwyższego Czasu”), jeśli nie chęcią by ich dzieci nie poznały prawdy o świecie i by akceptowały propagandę zbawienia bez zastrzeżeń? Czym jest kultywowanie obrazu patriarchalnej katolickiej tradycyjnej rodziny, wielokrotnie częstszej wśród katolików niż wśród ludzi zdystansowanych do religii,  jeśli nie żądaniem od kobiety, by wyrzekła się ambicji i to na wielu poziomach (musi rezygnować zarówno z pracy, jak i z podkreślania swej urody wielu katolików np. potępia makijaż)

Najgorsze, ze niejedna katolicka zgorzkniała kura domowa sobie taką sytuację

I sama jeszcze sobie to chwali, co gorsza przekazuje  swoja rezygnację jako świętą zasadę główną dorastającej córce, która też będzie musiała uporać się z konkurencją miłości wobec bliskich i oddania bogu (czyli de facto nauczycielom z KrK).

 



[1] S. Jedynak, Hume, Wiedza Powszechna Warszawa 1974, s. 214.

[2] Uwielbienie Platona jeszcze nie minęło, mimo znakomitej krytyki Poppera.  Platona który był – przypomnijmy – twórcą żelaznej dyscypliny szkolno-wychowawczej, dziedzicznej arystokracji mądrali  i faszyzmu, do którego to filozofa odwoływał się wczesnośredniowieczny karzeł intelektualny czyli KrK). Platon, tak jak Rousseau, powinien zostać raczej zapomniany, bowiem jego myśl jest destrukcyjna dla społeczeństwa (zwł. liberalnego). Rozsądny Hume w niczym Platona nie przypominał, ale i tak dał się nieco zwieść magii jego imienia. Plato, w przeciwieństwie do Hume’a i Rousseau  został zawłaszczony i namaszczony przez KrK, chociaż jego koncepcje są o wiele prymitywniejsze niż tamtych dwóch myślicieli. Stąd mało kto zaatakuje go frontalnie, choć był de facto faszystą.

[3] S. Jedynak, Hume,  s. 93-98.

[4] S. Jedynak, Hume, s. 100.

[5] Ibidem

[6] Vide: A. France, Kościół a rzeczpospolita, Wrocław 2009.

Piotr NapierałaPiotr Marek Napierała (ur. 18 maja 1982 roku w Poznaniu) – historyk dziejów nowożytnych, doktor nauk humanistycznych w zakresie historii. Zajmuje się myślą polityczną Oświecenia i jego przeciwników, życiem codziennym, i polityką w XVIII wieku, kontaktami Zachodu z Chinami i Japonią, oraz problematyką stereotypów narodowych. Wiceprezes Polskiego Stowarzyszenia Racjonalistów w latach 2014-2015. Autor książek: "Sir Robert Walpole (1676-1745) – twórca brytyjskiej potęgi", "Hesja-Darmstadt w XVIII stuleciu, Wielcy władcy małego państwa", "Światowa metropolia. Życie codzienne w osiemnastowiecznym Londynie", "Kraj wolności i kraj niewoli – brytyjska i francuska wizja wolności w XVII i XVIII wieku" (praca doktorska), "Simon van Slingelandt – ostatnia szansa Holandii", "Paryż i Wersal czasów Voltaire'a i Casanovy", "Chiny i Japonia a Zachód - historia nieporozumień". Reżyser, scenarzysta i aktor amatorskiego internetowego teatru o tematyce racjonalistyczno-liberalnej Theatrum Illuminatum

Podobne materiały

9 komentarzy

  1. olrob
    9 grudnia 2014 at 14:19 - odpowiedz

    Religia wcale nie musi trzymać się świętych pism, posiadać : cnoty mnisie, inkwizycję, Boga, zakazu antykoncepcji, zakazu seksu pozamałżeńskiego, instytucjonalnego nadzoru nad wiernymi itd Np pastafarianizm tego wszystkiego nie ma i jest religią. Pan się uczepił obsesyjnie katolicyzmu, a jest tyle innych religii. Buddyzm również nie ma wielu z ww cech.

    • Alvert Jann
      9 grudnia 2014 at 18:23 - odpowiedz

      Pastafarianizm jest religią wyjątkową, nowym przyszłościowym projektem, rozkosznie liberalnym. Inne religie takie nie są. Drogi olrobie, nie można pisząc o religii po każdym zdaniu zaznaczać, że u pastafarian jest inaczej, u buddystów jeszcze inaczej, a w kilku tysiącach religii jeszcze inaczej. Już zetknąłem się wcześniej z tym twoim argumentem, że są jakieś religie, w których to lub owo wygląda inaczej. Taki sposób polemizowania jest najczęściej pozbawiony wartości. Każdy czytelnik może zauważyć, że artykuł powyższy mówi o religiach „zwyczajnych”, a nie o tak obiecujących i godnych poparcia, jak pastafarianizm. Jeżeli w Polsce pisze się tak dużo o katolicyzmie, to żadna w tym obsesja. Katolicyzm spotykamy na każdym kroku, zaś pastafarianizm i buddyzm daje o sobie znać rzadko. Olrobie, nie wyjeżdżaj więcej z taką argumentacją.

      • olrob
        9 grudnia 2014 at 23:19 - odpowiedz

        Chciałbym zauważyć że Pan Napierała pisze o religiach, przez co należy rozumieć wszelkie religie. Słowo „zwyczajny” w ogóle nie pada w jego tekście. Gdyby Napierała chciał pisać wyłącznie o katolicyźmie napisałby „religia katolicka” Po za tym co miałaby oznaczać religia zwyczajna ?? O ile mi wiadomo racjonaliści są przeciwnikami cenzury i dopuszczają dowolną argumentację, która nikogo nie obraża.

  2. olrob
    9 grudnia 2014 at 14:28 - odpowiedz

    Skoro katolicy z tej wewnętrznie sprzecznej grubaśnej książki zwanej Biblią, spisanej przez nie wiadomo kogo (było tych autorów pewnie z 50) na przestrzeni setek lat, tego zbioru mitów zwanego „prawdami wiary”.będącego jedynie pobożnym życzeniem, biorą jedynie 3% to chyba czynią słusznie ?? 😀

  3. Piotr Napierała
    Piotr Napierała
    10 grudnia 2014 at 01:23 - odpowiedz

    Czynią słusznie ale jednocześnie kłamią że cała księga jest nadal aktualna

  4. Cichociemny
    10 grudnia 2014 at 05:23 - odpowiedz

    Zarzucanie Kościołowi Katolickiemu „wybiórczości biblijnej” w zderzeniu akurat z Luteranami jest wielkim nieporozumieniem, albo nieznajomością tematu przez autora. Co innego, gdyby Kościół Powszechny skonfrontować z np. Chrześcijanami Ewangelikalnymi, to już możnaby dyskutować.

    Ponadto, autor zarzuca Pismu Świętemu „wewnętrzną sprzeczność”, choć np. dr Kent Hovind ten mit rozwiewa w swoich licznych wykładach, opracowaniach (posługując się wieloma przykładami!). Pomijam już elementarną nieznajomość „ducha” Ewangelii i złą wolę autora

  5. Piotr Napierała
    Piotr Napierała
    10 grudnia 2014 at 11:38 - odpowiedz

    No cóż biblia ma licznych obrońców ale to nie zmienia faktu że raz mamy do czynienia z książką promująca kare a raz miłosierdzie, że raz stworzenie trwa tyle a tyle dni, innym razem krócej. Raz bóg przemawia do semitow a raz lud wybrany pojety jest szerzej. Takie sprzeczności mam na myśli.

    • olrob
      11 grudnia 2014 at 01:13 - odpowiedz

      Panie Napierała ! Zanim zacznie Pan się wypowiadać na temat Biblii, dobrze by było aby zapoznał się Pan z podstawami biblistyki i egzegezy biblijnej.

      • Piotr Napierała
        Piotr Napierała
        11 grudnia 2014 at 16:30 - odpowiedz

        książka, a Biblia jest książką, może być sprzeczna wewnętrznie i bez egzegetów

Zostaw komentarz

Wpisz kod antySPAMowy *