• niedziela, 22 stycznia 2017 r.

Zamach stanu w Turcji

 

Wiadomość o próbie zamachu stanu w Turcji zaskoczyła mnie. Wiele nagłych zdarzeń nie zaskakuje, na przykład zamachów terrorystycznych możemy się niestety spodziewać. Tymczasem wydawało się, że Erdogan trzyma kraj mocno w garści, zaś zamachy stanu nie zdarzają się już od dawna w krajach o znacznie słabszej strukturze zarządzania niż Turcja.

Oczywiście, w tradycję powojennej Turcji zamachy stanu, pucze wojskowe, były wpisane dość mocno. To właśnie w ten sposób, jak się obecnie okazuje, trzymano w miarę świecki kurs państwa nadany mu przez Młodych Turków i ich przywódcę Ataturka. Demokratyczna Turcja jest niestety znacznie bardziej islamska od tej niedemokratycznej. Pokazuje to, że to nie radykalni politycy chcą wprowadzać w państwach z większością muzułmańską surowe i okrutne prawa szariatu, ale sama ludność. W Turcji nie ma jeszcze na szczęście dominującego prawa szariatu, ale widać ruch tego kraju w tę stronę.

Nie wiadomo, czy tym razem pucz miał (ma?) na celu również zmianę kursu kraju na bardziej laicki i pronowoczesny. Piszę w „dwóch czasach”, bo o 3:00 (teraz jest 4:27) z informacji wynikało, że pucz został zażegnany przez siły rządowe. To wszystko jednak dzieje się w środku nocy, a prezydent i premier Turcji wiele zyskują, robiąc dobrą minę do złej gry. W każdym bądź razie puczystom nie udało się ich uwięzić. W całej Turcji po stronie legalnych władz opowiedzieli się sami Turcy, wspierani przez imamów, co może sugerować również nieislamski charakter puczu.

Za organizację puczu tureckie siły rządowe podejrzewają Fethullaha Gulena, bardzo znanego tureckiego uczonego i pisarza. Do niedawna też przyjaciela prezydenta Erdogana, a dziś jego najbardziej zagorzałego wroga, który w ojczyźnie (na stałe mieszka w USA) posiada ogromne wpływy. Fetullah Gulen jest też duchownym i przywódcą ruchu Hizmet czyli Służba. Wcześniej to właśnie Gulen pomógł ustabilizować władzę w Turcji, zastąpić rządy prolaickich wojskowych demokratycznie wybranymi politykami z partii promuzułmańskich z Erdoganem na czele.

Jeśli rzeczywiście za zamachem stoi Gulen, możliwe są tu też oczywiście porachunki osobiste. Dawni przyjaciele i sojusznicy, Erdogan i Gulen, rozczarowali się sobą i stali się śmiertelnymi wrogami.

Jeśli założymy najprawdopodobniejszy obecnie scenariusz, czyli klęskę puczu i wprowadzenie w Turcji na jakiś czas stanu wyjątkowego lub wojennego (prawdopodobnie to już zostało zrobione), to nie jest oczywiście koniec problemów Erdogana. Sytuacja do której doszło – ostrzelanie parlamentu, przejęcie na jakiś czas państwowych mediów, zamknięcie ruchu lotniczego w Stambule i Ankarze, czołgi puczystów na ulicach – sytuacja do której doszło pokazuje ogromną słabość państwa pod rządami Erdogana.

A Turcja Erdogana ma wrogów. Po pierwsze ruchy odśrodkowe – Kurdowie i inne mniejszości etniczne i religijne. Ze słabości Erdogana mogą skorzystać też bardziej jeszcze radykalni od niego islamscy liderzy. W Turcji ISIS również jest niepokojąco popularne w niektórych kręgach społeczeństwa.

Po drugie skorzystać mogą ze słabości Turcji Erdogana sąsiedzi Turcji – ISIS, Iran, Rosja, a nawet Grecja, choć ta jest zdecydowanie najbardziej cywilizowanym sąsiadem Turków, moderowanym zresztą przez resztę Unii Europejskiej. Na linii Rosja – Turcja dochodzi, jak wiemy, do bardzo poważnych incydentów. Z Iranem łączy Turcję obok pewnych prób współpracy tradycyjna wrogość. ISIS patrzy na większość Turków jak na heretyków. Zresztą Erdogan zdecydował się w końcu na akcje wymierzone przeciwko Państwu Islamskiemu, nadal jednak za głównego przeciwnika uważając Kurdów. Sami Kurdowie w Iraku, którzy dzielnie bronią świata przed rzeźnikami z Państwa Islamskiego, też oczywiście nie będą martwić się słabością władz Turcji.

Erdogan uspokaja, że w puczu uczestniczyło tylko sto kilkadziesiąt osób. Lojalni wobec niego wojskowi powtarzają tę informację. Pokazuje to jednak gigantyczną słabość wewnętrzną państwa, w tym wariancie do wykorzystania przez terrorystów, a nie przez roszczenia sąsiedzkich wobec Turcji państw. Jeszcze przed próbą puczu mieliśmy narastającą serię tragicznych w skutkach zamachów terrorystycznych ze strony ISIS i radykalnych odłamów organizacji kurdyjskich.

Co te wszystkie problemy oznaczają dla świata? Turcja ma jedną z najsilniejszych armii NATO. Już dawniej potrafiła powiedzieć „nie” sojusznikom, ale nikt jej z NATO nie wyganiał. Próba puczu i odejście od obecnej demokracji, które może nastąpić w odpowiedzi na niego, mogą postawić znak zapytania wobec wartości Turcji jako członka NATO i oczywiście zmienić układ sił NATO na Bliskim Wschodzie.

Turcja jest coraz bardziej liczącym się partnerem handlowym dla państw UE. Zaburzenia polityczne mogą ujemnie wpłynąć na turecką gospodarkę. Wpłynie to też negatywnie na gospodarki państw europejskich, choć Turcja nie jest aż tak wielka i bogata, aby mogło to wywołać znaczący kryzys w UE, choć może wzmocnić inne negatywne trendy.

Plan odsyłania nieprawdziwych uchodźców do Turcji, który był najistotniejszą próbą radzenia sobie przez UE z kryzysem migracyjnym, obecnie z dużą dozą prawdopodobieństwa może zostać anulowany. Możliwa jest też nagła migracja trzech milionów migrantów i uchodźców przebywających już na terenie Turcji do UE. Do tej pory bano się, że Erdogan może doprowadzić do takiej sytuacji w ramach wymuszania na UE korzystnej dla siebie polityki. Teraz taki ruch mógłby być po prostu skutkiem wprowadzenia długotrwałego stanu wojennego i czystek w wojsku, jakie zapowiada Erdogan, o ile rzeczywiście odzyskał kontrolę nad sytuacją.

Na koniec chciałbym wyrazić nadzieję, że nikt z moich tureckich znajomych i przyjaciół nie ucierpiał przez tę noc, niezależnie od swojego światopoglądu. Bardzo bym chciał, aby Turcy wrócili kiedyś na drogę świeckości, ale nie poprzez czołgi na ulicach i zamachy.

Jacek TabiszStudiował historię sztuki. Jest poetą i muzykiem. Odbył dwie wielkie podróże do Indii, gdzie badał kulturę, również pod kątem ateizmu, oraz indyjską muzykę klasyczną. Te badania zaowocowały między innymi wykładami na Uniwersytecie Wrocławskim z historii klasycznej muzyki indyjskiej, a także licznymi publikacjami i wystąpieniami. Część rezultatów badań można studiować na stronie www.hanuman.pl . Jacek Tabisz współpracował z reżyserem Zbigniewem Rybczyńskim przy tworzeniu scenariusza jego nowego filmu. Od grudnia 2011 roku jest prezesem Polskiego Stowarzyszenia Racjonalistów, wybranym na trzecią kadencję w 2016 roku. Jego liczne teksty dostępne są także na portalach Racjonalista.tv, natemat.pl, liberte.pl, Racjonalista.pl i Hanuman.pl. Organizator i uczestnik wielu festiwali i konferencji na tematy świeckości, kultury i sztuki. W 2014 laureat Kryształowego Świecznika publiczności, nagrody wicemarszałek sejmu, Wandy Nowickiej za działania na rzecz świeckiego państwa. W tym samym roku kandydował z list Europa+ Twój Ruch do parlamentu europejskiego. Na videoblogu na kanale YouTube, wzorem anglosaskim, prowadzi pogadanki na temat ateizmu. Twórcze połączenie nauki ze sztuką, promowanie racjonalnego zachwytu nad światem i istnieniem są głównymi celami jego działalności. Jacek Tabisz jest współtwórcą i redaktorem naczelnym Racjonalista.tv. Adres mailowy: jacek.tabisz@psr.org.pl

Podobne wpisy

5 komentarzy

  1. Janusz
    Janusz
    16 lipca 2016 at 05:29 - odpowiedz

    Podobno zamach coup etat zostal uniemozliwiony.
    Ale dziwic sie nie mozna bo Turcja ma tradycje wojskowych zamachow.
    Turcja jest daleka od demokracji typu zachodniej Europy.
    Od lat nie moze rozwiazac problemu z Kurdami.
    Na szczescie nie jest czescia EU.
    Jedynym rozsadnym przywoidca byl Ataturk Ojciec Turcji
    wiele lat temu.
    Erdogan jest kretaczem ktory wykorzystuje Merkel ale czesto zmienia ugody.

  2. myślący
    16 lipca 2016 at 07:16 - odpowiedz

    chyba to już mówiłem, ale przejęcie władzy przez wojsko jest niezbędne np. w takiej Francji
    nie rozumiem jak generałowie patrioci mogą pozwalać aby władzę sprawowal jakiś stary debil, który mimo prawie roku stanu wojennego wciąż nie potrafi zapewnić, aby obywatele nie byli wyżynani jak króliki na polowaniu
    to mi sie nie mieści w głowie
    a jesli chodzi o Turcję – szkoda, że się nie udało, po raz kolejny islamiści górą

    • myślący
      16 lipca 2016 at 07:34 - odpowiedz

      sory, jest nawet gorzej – ten stary spasiony skur… , śmiejący nazywać siebie jeszcze Francuzem, powiedział w TV do Francuzów, że powinni się przyzwyczaić do tego że będą wyżynani, a nawet postraszył , podobnymi rzeziami w innych państwach
      a ci Francuzi NIC – dalej pozwalają mu na takie zachowanie i to w rocznicę rewolucji Francuskiej, choć normalnie powinien się spodziewać szubienicy jeszcze w trakcie takiej konferencji prasowej

  3. dżizas
    16 lipca 2016 at 10:39 - odpowiedz

    Mnie również wiadomość o zamachu zaskoczyła. Czytałem o tych wydarzeniach z życzliwym zainteresowaniem, bo ten cały Erdogan to taki miejscowy odpowiednik Kaczyńskiego, niestety wygląda na to że się jednak wypło. Turcji bardzo by się przydał ktoś taki, jak marszałek Sisi.
    🙂

  4. Lucyan
    16 lipca 2016 at 14:56 - odpowiedz

    PREAMBULA: „uznanie, że zgodnie z ideą laicyzmu uczucia religijne pozostają bez wpływu na politykę i sprawy państwa”
    ZASADY: „Republika Turecka jest demokratycznym, laickim i socjalnym państwem prawnym, opartym na zasadach pokoju publicznego, solidarności narodowej i sprawiedliwości, …
    Art 24: „Edukacja w zakresie religii i etyki odbywa się pod nadzorem i kontrolą państwa. ”
    PREZYDENT: Prezydent obejmuje urząd po złożeniu .. przysięgi: „Obejmując urząd Prezydenta, przysięgam … że dochowam wierności Konstytucji, rządom prawa, demokracji,zasadzie laickości Republiki, regułom i zasadom Atatürka … ”
    —- —- — — —
    Konstytucje mają jeszcze całkiem OK, ale coz z tego, niedługo wywalą laickosc i Ataturka.
    Polska i tak stoi niżej, bo nie ma w Konstytucji żadnej laickosci.

Zostaw komentarz

Paste your AdWords Remarketing code here